Sześciolatek w pierwszej klasie. Jak efektywnie go uczyć? Część I

Jakiego nauczyciela potrzebuje sześcioletni uczeń, czego spodziewają się po nim rodzice i co zrobić, by sprostać tym wyzwaniom?

Jako nauczyciel sześciolatków powinieneś wykazać się doskonałą znajomością podstaw psychologii i pedagogiki w zakresie rozwoju najmłodszych uczniów, a także podstaw programowych realizowanych przez przedszkola. To pozwoli Ci na dostrzeganie istotnych niuansów w zróżnicowanych interpretacjach terminu dojrzałości szkolnej jako procesu postępującego w zależności od aktualnych kwalifikacji i potencjału dziecka. Rozumianego zarówno jako kwalifikacje już opanowane, jak i kształtujące się w okresie późniejszym — dojrzewania.

Mając tę wiedzę, będziesz mógł opracować i na bieżąco usprawniać strategię pracy z sześciolatkiem mającą na względzie: bieżące kompetencje dziecka, jego dotychczasowe doświadczenia edukacyjne, dynamiczny rozwój uzdolnień (m.in.: muzycznych, recytatorskich, tanecznych, sportowych, czy konstrukcyjnych), aktywność poznawczą i wrażliwości na oddziaływanie edukacyjne czy gotowość opiekuńczo-wychowawczą szkoły.

Co należy do Twoich obowiązków jako osoby odpowiedzialnej za nauczanie sześciolatka? 

Zadania nauczycieli – wychowawców klas I, do których uczęszczają najmłodsi uczniowie reguluje Rozporządzenie Ministra Edukacji i Sportu z 7 stycznia 2003 roku, w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. 2003 nr 11, poz. 114):

• wobec dziecka: obserwacja zachowań z perspektywy środowiska i wynikających z bytu rodziny (m.in.: sposób spędzania wolnego czasu, nawiązywania relacji z rówieśnikami), rozpoznawanie potrzeb i reagowanie na nie poprzez działania pedagogiczne wdrażane we współpracy ze specjalistami (psychologiami), rozpoznawanie źródeł niepowodzeń szkolnych (trudności adaptacyjnych, zaburzeń komunikacji językowej itp.), wspieranie ucznia wybitnie uzdolnionego;
• wobec rodziców: pomoc pedagogiczno-psychologiczna i wsparcie w rozwijaniu umiejętności wychowawczych oraz dydaktycznych, wspólne dokonywanie ewaluacji postępów dziecka;
• wobec szkoły: podejmowanie i realizacja działań wynikających z programu wychowawczo-dydaktycznego, tzn. zadań przewidzianych w podstawie programowej.

Jak zacząć pracę z sześcioletnim uczniem?

By zapewnić małemu uczniowi (oraz samemu sobie jak jego wychowawcy) możliwie najlepszy start, już od pierwszych dni roku szkolnego uważnie obserwuj go pod kątem rozwoju: fizycznego, poznawczego, społecznego, emocjonalnego, a także funkcji istotnych z punktu wymagań szkolnych (m.in.: pamięć, koncentracja, tempo pracy). Twoje zaangażowanie przekuje się w lepszą organizację pracy z małym dzieckiem, przede wszystkim w kontekście zróżnicowanej gotowości do podjęcia nauki szkolnej w porównaniu do pozostałych uczniów (dynamiki rozwoju, stopnia opanowania wiedzy, umiejętności).

W ten sposób szybko zorientujesz się w mocnych i nieco słabszych stronach dziecka, a także trafnie zdefiniujesz problemy, z jakimi się boryka. Będziesz wiedział, jakie formy wsparcia podjąć, by uwolnić potencjał drzemiący w uczniu; w sprzyjających warunkach możesz rozszerzyć standardowy program dydaktyczny o dodatkowe treści edukacyjne adekwatne do możliwości psychofizycznych dziecka. Celem takiego działania jest zindywidualizowanie pomocy dziecku w rozwoju, przy jednoczesnym realizowaniu ogólnych założeń wynikających z programu nauczania.

Sześciolatek, który po raz pierwszy przekracza szkolne progi, wymaga kompleksowego wsparcia swojego wychowawcy zarówno dydaktycznego, jak i pedagogiczno-psychologicznego. Łącząc doświadczenie i wiedzę metodyczną, umiejętności diagnostyczne oraz zdolności organizacyjne, stworzysz mu dogodne warunki do wzmocnienia posiadanych umiejętności i rozwoju nowych, których dynamika będzie stymulowana w dalszych latach kształcenia.

Więcej praktycznych wskazówek dotyczących nauczania sześciolatka w I klasie odnajdziesz w artykule uzupełniającym: Sześciolatek w pierwszej klasie. Jak efektywnie go uczyć? Część II