Metoda Glenna Domana jako element wspomagający naukę czytania w edukacji przedszkolnej

Nauka czytania w edukacji wczenoszkolnej

Wiek przedszkolny to ważny moment rozwoju emocjonalnego oraz społecznego każdego dziecka. W tym okresie staje się ono na tyle dojrzałe by móc funkcjonować w grupie rówieśniczej, co z kolei przyspiesza zdolność akceptowania i rozumienia zasad oraz norm panujących w przedszkolu. Równocześnie dziecko rozwija się jako jednostka. Kształtuje obraz własnej osoby, rośnie także zdolność do rozumienia własnych emocji i postaw innych ludzi. Wiek przedszkolny to etap nowych doświadczeń, trudów i sytuacji wcześniej nieznanych. Uznaje się go za cenny czas, który pozwala kształtować właściwe postawy i zachowania ponieważ dziecko w tym wieku łatwo poddaje się odpowiednio zaprogramowanej stymulacji[1].

Wczesna nauka czytania korzystnie wpływa na wszelkie funkcje psychiczne dziecka. Zainicjowanie nauki czytania pozwala na rozpoczęcie intensywnej stymulacji rozwojowej. Aby w pełni świadomie podjąć się organizacji nauki czytania w przedszkolu, nauczyciel powinien zapoznać się ze strukturami mózgu oraz zasadami jego funkcjonowania. Kora mózgowa człowieka złożona jest z około 10 miliardów  komórek nerwowych, które mogą stworzyć nieskończenie wiele połączeń. Oznacza to, że olbrzymie możliwości oddziaływań zmierzających do rozwoju dziecka w pierwszych latach życia[2].

Metoda Glenna Domana

Metoda Glenna Domana zaistniała na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. Jest także określna jako metoda czytania globalnego. Początkowo nauczanie tą techniką miało służyć dzieciom z porażeniem mózgowym oraz wśród dzieci z zaburzeniami neurologicznymi, jednak z sukcesem stosuje się ją także w odniesieniu do dzieci w normie intelektualnej. Metoda Glenna Domana służy rozwojowi inteligencji małego dziecka. Założeniem tejże metody jest wczesne rozpoczęcie nauki czytania od wieku niemowlęcego. Im wcześniej rozpoczęty proces nauczania tym szybciej zostaną osiągnięte rezultaty. Mózg niemowlaka posiada potencjalnie największe możliwości rozwojowe. Dziecko uczy się polisensorycznie, czyli wielozmysłowo. Świat poznawany jest za pomocą smaku, węchu, dotyku, wzroku i słuchu. Wszelkie badania dowodzą, iż człowiek najszybciej i najbardziej skutecznie uczy się w pierwszych latach życia. Twórca teorii odkrył, że gdyby od najmłodszych lat rozpocząć naukę czytania, proces kształcenia byłby czymś bezwysiłkowym i naturalnym, a mózg byłby stymulowany do dynamicznego rozwoju.

Program nauki czytania globalnego autor określał jako „zabawę w czytanie”. Przed rozpoczęciem sesji należy zadbać o stworzenie atmosfery entuzjazmu i radości a także o szybkie eksponowanie prezentowanych słów. Nauka czytania według Domana zakłada  pięć etapów:

1. Nauka pojedynczych wyrazów – słowa powinny być napisane na białych tekturowych kartonikach. Litery powinny być napisane dużą czcionką najlepiej na wysokość około 8 cm. Czcionka musi być drukowana, czerwonego koloru, ponieważ kolor ten najbardziej przyciąga wzrok małego dziecka. Początkowo prezentujemy znane i przyjemne dla malucha słowa, np. imiona rodziców, nazwy osób lub przedmiotów z najbliższego otocznia, np. mama, tata, łóżko, kocyk –każde słowo na osobnym kartoniku. Najpierw zostają wprowadzone  rzeczowniki, następnie czasowniki (np. pije, siedzi, biega), a na końcu przymiotniki (np., mały, duży, brzydki, ładny). Nauki czytania rozpoczyna się od wyeksponowania i przeczytania dziecku pięciu słów na głos (jedno słowo – 1 sekunda) trzy razy na dzień. Jeden zestaw zawiera pięć słów. Codziennie dokładany powinien być  jeden zestaw, oznaczający kolejne pięć nowych wyrazów;

2. Nauka wyrażeń dwuwyrazowych. Pojedyncze słowa zostają łączone
w pary, zestawiając ze sobą dwa kartoniki, np. tata kocha (rzeczownik + czasownik), mały dom (przymiotnik + rzeczownik);

3. Nauka prostych zdań. Czcionka powinna być stopniowo zmniejszana z 8 do 5 cm. Na tym etapie zostają zastosowane kombinacje słów, które dziecko już wcześniej widziało i słyszało, np. „Kot jest mały”. Dwa nowe zdania wprowadza się każdego dnia.  

4. Etap rozbudowanych zdań. Wprowadzone zostają zaimki: za ,w, pod, na, nad, itp. Litery należy zmniejszyć do 3,5 cm, by całe zdanie mogło znaleźć się na kartoniku. Zostaje wprowadzony też czarny kolor czcionki.

5. Czytanie książeczek –Książeczki powinny być wykonane domowym sposobem, najlepiej gdyby jej zawartość dotyczyła samego dziecka. Książeczka ta powinna mieć wymiar 20 x 45 cm. Na każdej stronie umieszcza się zdanie dotyczące dziecka, np. „Ania śpi”, a obok tego zdania - rysunek obrazujący. Książeczka powinna być czytana dwa bądź trzy razy dziennie. Można ją także rozbudowywać o nowe zdania oraz rysunki.

Charakterystyka metody

Metoda Domana nie zawęża się jedynie do nauki czytania.  Można ją także zastosować do nauki matematyki. Wówczas stosowane są kartoniki z czerwonymi  kropkami oraz cyfrą, która opisuje ich ilość. Tym sposobem dziecko uczy się nie tylko samych cyfr ale także działań matematycznych np. dodawania, odejmowania, mnożenia i  dzielenia. By nauka była skuteczna Glenn Doman, stworzył reguły, których należy przestrzegać w czasie nauczania, a mianowicie:

• Każda sesja powinna charakteryzować się entuzjazmem, radością oraz  zaangażowaniem.
• Najlepiej rozpoczynać naukę z jak najmłodszym dzieckiem.
• Naukę prowadzi w formie zabawy.
• Do nauki można przystępować tylko wtedy, jeśli matka i dziecko są wypoczęci, zdrowi i szczęśliwi.
• Kartonowe tablice należy prezentować szybko.
• Do dziecka należy mówić głośno, wyraźnie i z entuzjazmem.
• Nauka powinna przebiegać systematycznie.
• Materiały prezentowane dziecku powinny być wyraźne, duże i estetyczne.
• Naukę trzeba zakończyć zanim dziecko będzie znudzone
• Nie kontroluje się dziecka, ani nie kwestionuje wyników nauczania.
• Według autora tej metody, sprawdzanie postępów dziecka jest zaprzeczeniem nauki i nie wolno tego robić, ponieważ świadczy to o braku zaufania do malucha.
• Dziecko odczuwa, że rodzice wątpią w jego umiejętności w ten sposób zaniża się jego motywacja do pracy. Metoda Domana stanowi alternatywę dla tradycyjnych metod nauczania oraz umożliwia utożsamienie z zabawą[3].

Przykładowe pomoce dydaktyczne stosowane w nauce czytania Metodą Glenna Domana 

Ilustracja 1. Czytanie globalne 

Źródło: Opracowanie własne.

Ilustracja 2. Czytanie globalne 

Źródło: Opracowanie własne.