Kompetencje i wymagania zawodowe nauczyciela przedszkola

Kompetencje nauczyciela przedszkola

Kompetencjami można nazwać kwalifikacje bądź uprawnienia, które są wrodzone i wraz z wiekiem człowieka są rozwijane. To nie tylko wiedza merytoryczna, ale również posiadane cechy osobowości [1]. Od nauczycieli wymaga się umiejętności, które pomogą w radzeniu sobie z problemami edukacyjnymi. Spoczywa na nich odpowiedzialność za rozwój dzieci, którymi się opiekują. Podejście do każdego dziecka, powinno być indywidualne z uwzględnieniem, iż każdy podopieczny posiada inne potrzeby. Nauczyciele przedszkolni powinni posiadać zasób wiedzy z zakresu: pedagogiki, psychologii, edukacji polonistycznej, matematycznej, artystycznej oraz ruchowej[2]. Jak podaje M. Czerepaniak- Walczak kompetencje to: „szczególna wrażliwość człowieka, która wyraża się w demonstrowaniu na wyznaczonym przez standardy poziomie umiejętności adekwatnego zachowania się, świadomości potrzeby
i konsekwencji takiego zachowania oraz przyjmowania na siebie odpowiedzialności za własne sprawstwo”[3].

M. Pilkiewicz wskazuje umiejętności, którymi powinien cechować się nauczyciel przedszkola. Należą do nich:

• umiejętności diagnostyczne, które dotyczą przestrzegania zasad w procesach wychowania i kształcenia. Odnoszą się również do znajomości rozwoju dzieci w celu zaspokajania ich potrzeb emocjonalnych, biologicznych i społecznych.
• umiejętności prognostyczne, to umiejętności, które polegają na rozpoznawaniu możliwości rozwojowych dzieci. Praca z podopiecznymi powinna przebiegać w taki sposób aby  przynosiła osiągnięcie zaplanowanych efektów.
• umiejętności  prewencyjno – korekcyjne, odnoszą się do stawiania diagnozy, która jest połączona z pracą pedagogów w celu osiągnięcia zakładanych efektów. Zadaniem pedagogów, jest wyeliminowanie niekorzystnych czynników wpływających na jednostkę oraz kompensacja czynników środowiskowych, które wpływają negatywnie na dziecko.
• umiejętności  socjotechniczne są związane z prowadzeniem grupy. Właściwe opanowanie tych umiejętności umożliwia nauczycielom osiągnięcie zamierzonych efektów wychowawczych[4].

Metody pracy wykorzystywane w przedszkolu

Wiek przedszkolny jest bardzo istotnym okresem w życiu przedszkolaków. Dzieci w tym wieku potrzebują szczególnej troski, opieki i poczucia bezpieczeństwa. Jest to czas, w którym dzieci uczą się kontaktów z rówieśnikami, budują swoją pozycję w grupie oraz nawiązują relacje w społeczeństwie. Jest to okres, w którym przedszkolaki, są podatne na działania nauczycieli, które mają za zadanie wspieranie ich rozwoju. Zadaniem nauczycieli jest tworzenie atrakcyjnych sytuacji edukacyjnych, zachęcających do wszechstronnego rozwoju. Metody i formy pracy ułatwiają w pracy przedszkola osiągnięcie założeń rozwojowych oraz wspomagają wszechstronny rozwój dzieci. Dobór odpowiednich metod uatrakcyjnia prowadzenie zajęć oraz zachęca dzieci do aktywnego uczestniczenia i samodzielnego dochodzenia do wiedzy.  Wykorzystanie danej metody powinno być dobierane pod względem możliwości dzieci, ich wieku, zainteresowań.

Wincenty Okoń uważa, iż metoda kształcenia to: „wypróbowany i systematycznie stosowany układ czynności nauczycieli i uczniów, realizowanych świadomie w celu spowodowania założonych zmian w osobowości uczniów”[5]. Czesław Kupisiewicz przedstawia następującą klasyfikację metod nauczania:

• Metody, które są oparte na obserwacji, tzw. Oglądowe. Zalicza do nich między innymi pokaz i pomiar.
• Metody słowne czyli werbalne, to między innymi pogadanka, opis, opowiadanie, wykład, dyskusja oraz praca z książką.
• Metody oparte na aktywności praktycznej dzieci poprzez zajęcia praktyczne.

Dzieci wielu rzeczy uczą się poprzez działanie, są badaczami, którzy sami chcą odkrywać i dochodzić do wiedzy. Istotne ze strony nauczyciela jest, rozwijanie ich aktywności poznawczej. Dziecko, które samo dostrzega i rozwiązuje problem uczy się planowania swojego działania. Eksperyment to inaczej  doświadczenie lub badanie. Polega na celowym stworzeniu pożądanego zjawiska w jego nienaturalnych warunkach.  Metoda ta umożliwia dużą samodzielność i aktywność dzieci podczas doświadczeń. Eksperymenty i doświadczenia pozwalają w przedszkolu na:

• Rozwijanie u dzieci zainteresowań badawczych,
• Rozwijanie twórczego myślenia,
• Rozwijanie samodzielnego myślenia i dochodzenia do wniosków na podstawie obserwacji,
• Rozwijanie umiejętności publicznej wypowiedzi i przedstawiania swoich rozwiązań na forum grupy,
• Uczy współpracy w grupie,
• Kształtuje cechy takie jak: cierpliwość, dokładność, pracowitość, spostrzegawczość, umiejętność współpracy w grupie.

Nauczyciele powinni się ciągłe doskonalić. Podnoszenie kwalifikacje np.: studia podyplomowe, kursy i szkolenia pozwalają na poznanie nowych metod pracy. Jest to nadzwyczaj istotne zwłaszcze w edukacji przedszkolnej, gdyż to wtedy następuje pierwsza adaptacja dziecka do edukacji.