Trudności w nauce matematyki w edukacji wczesnoszkolnej

Trudności w nauce matematyki

Często przyczyną słabych wyników w nauczaniu matematyki są błędy popełniane na samym początku nauki czyli w przedszkolu i w edukacji wczesnoszkolnej. Niewłaściwa metodyka nauczania może skutkować niewystarczającym pobudzeniem aktywności matematycznej i brakiem pozytywnej motywacji do nauki tego przedmiotu. Jak to już było wcześniej wspomniane, nauczanie matematyki nie polega jedynie na przekazaniu treści zawartych w programie nauczania, ale głównie na rozwijaniu umiejętności logicznego myślenia, twórczego rozwiązywania problemów oraz na pobudzaniu aktywności umysłowej uczniów.

Mówiąc o trudnościach w nauce matematyki nie sposób nie wspomnieć o specyficznych trudnościach w nauce matematyki- dyskalkulii. Jest to specyficzne zaburzenie zdolności matematycznych objawiające się problemami w wykonywaniu nawet prostych działań matematycznych, w tworzeniu układów przestrzennych oraz w rozumieniu poleceń w zadaniach pisanych i czytanych przez nauczyciela. Wyróżnia się akalkulię czyli całkowitą utratę zdolności liczenia, jeżeli zdolności zostaną utracone lub obniżone w wyniku choroby psychicznej mówi się o par akalkulii, z kolei niewielkie obniżenie zdolności matematycznych to oligokalkulia.[1] W niniejszym artykule skupiono się głównie na trudnościach w nauczaniu matematyki wynikających z błędów w nauczaniu, zbyt niskiej motywacji ucznia do nauki lub z „normalnych” trudności w nauce, które pojawiają się zawsze.

Pokonywanie trudności w nauce matematyki w edukacji wczesnoszkolnej

Każdy uczeń jest inny, jeden samodzielnie potrafi pokonać trudności w nauce pojawiające się na jego drodze, inny potrzebuje niewielkiej pomocy dorosłego, a dla jeszcze innego nawet rzeczy wydające się banalnie proste mogą stać się przyczyną frustracji, poczucia porażki i barierą nie do pokonania oraz niechęcią do przedmiotu. Poniżej przedstawiono kilka przykładów na ułatwienie nauki matematyki. Odpowiednio przygotowany nauczyciel w edukacji wczesnoszklnej jest w stanie przeciwdziałać napotkanym strudnościom. Odpowiednie studia podyplomowe kwalifikacyjne oraz uzyskana na strudiach specjalność powinna pomóc we właściwej edukacji ucznia. Warto podkreślić, że nauczyciel powinien się ciągle doskonalić i korzystać z różnych form doskonalenia w nauce matematyki. Jedną z takich form są Karty Grabowskiego.

Przykłady zajęć dydaktyczno-wyrównawczych dla ucznia z trudnościami w nauce matematyki w edukacji wczesnoszkolnej

Orientacja w przestrzeni

Należy ćwiczyć z uczniem orientację w schemacie swojego ciała oraz stosunki przestrzenne[2]. W orientacji w schemacie ciała poza tradycyjnymi pytaniami do ucznia: „Pokaż oko… Pokaż brzuch…” cenną pomocą mogą być przykładowo piosenki ilustrowane np.: „Głowa, ramiona, kolana, pięty…”. Dzieci śpiewając i pokazując przy piosence części swojego ciała doskonalą orientację w schemacie swojego ciała. W pracy nad stosunkami przestrzennymi można wykorzystać przykładowo ulubioną zabawkę dziecka i ćwiczyć z nim stawiając ją na krześle, pod lub obok itp. Przydatne są również różnego rodzaju ilustracje.

Cechy wielkościowe i jakościowe

Najłatwiejsza będzie dla dziecka praca na konkretnych przedmiotach, następnie można pracować na ilustracjach. Ćwiczenia polegają na porządkowaniu przedmiotów ze względu na określoną cechę np.: długość, kolor itp.[3]

Zbiory

Ćwiczenia z tego działu polegają na wyodrębnianiu zbiorów i podzbiorów. Następnie należy ćwiczyć określanie liczebności zbiorów i porównywanie liczebności przy użyciu określeń, mniej, więcej, tyle samo; wskazywanie cech wspólnych zbiorów.[4]

Liczba, liczenie i działania

Poza posługiwaniem się liczbami należy pracować nad rozumieniem liczebników np.: pierwszy, ostatni itp. Przeliczanie zbiorów może odbywać się za pomocą konkretów (liczydło, patyczki, palce itp.). Każdorazowe wykonanie przeliczenia, odliczania czy doliczenia powinno być związane z dotykaniem lub przesuwaniem palcem z jednej strony na drugą konkretów.

Pomiary

Przy pomiarach nie należy ograniczać się jedynie do linijki, dziecko powinno mieć możliwość mierzenia przedmiotów różnymi miarami i sposobami. Bardzo ciekawe są zajęcia z wagą, zwłaszcza z tradycyjnymi odważnikami czy z różnymi miarkami do odmierzania płynów. Praktyczne rozlewanie cieczy z butelek o różnej pojemności do mniejszych pojemników lepiej utrwali dzieciom miary płynów.